Zonnegem heeft het weer gedaan. Voor het 26ste jaar op rij gingen de monumentale poorten van de Oude Brouwerij Rubbens open tijdens Open Monumentendag, en opnieuw groeide het uit tot een feestelijke dag waar erfgoed, ontmoeting en muziek hand in hand gingen. 700 bezoekers zakten af naar de charmante site in het hart van Zonnegem om de rijke geschiedenis van de brouwerij te ontdekken én te proeven van de warme, gastvrije sfeer die hier intussen legendarisch geworden is.
Een site met een verhaal.
De voormalige Brouwerij Rubbens is één van de meest markante erfgoedparels van Sint-Lievens-Houtem. Ooit was dit een bloeiende landelijke bierproducent die bekendstond voor zijn stevige bieren en vakmanschap. Het gebouwencomplex, vandaag beschermd, bestaat uit een monumentale brouwzaal, woonvolumes en diverse bijgebouwen die samen een uniek beeld geven van de negentiende-eeuwse brouwerijcultuur in Vlaanderen.
Wat de Oude Brouwerij echter bijzonder maakt, is dat het geen stilstaand museum is. De site kreeg een tweede leven als cohousingproject, waarin bewoners erfgoed en hedendaagse woonvormen verzoenen. Het resultaat is een levendig monument: hier wordt nog elke dag geschiedenis geschreven.
Open Monumentendag als dorpsfeest.
Waar Open Monumentendag elders vaak draait rond klassieke rondleidingen, is Zonnegem al decennia een buitenbeentje. Hier is het erfgoed niet enkel om naar te kijken, maar ook om te beleven. Het evenement groeide door de jaren heen uit tot een dorpsfeest waar buren, erfgoedliefhebbers, kunstenaars, muzikanten en gezinnen elkaar ontmoeten.
De editie van dit jaar bevestigde die traditie: al vanaf de late voormiddag heerste er een gezellige drukte. De binnenkoer liep vol, kinderen holden van het ene spel naar het andere, en in de schaduw van de oude muren klonk het geroezemoes van verhalen, lachsalvo’s en nieuwsgierige vragen.
Brochure als tastbare herinnering.
Elke bezoeker kreeg een rijk geïllustreerde brochure van tien pagina’s mee. Dit boekje werd samengesteld door erfgoedspecialist Dieter Waterloos, samen met bewoners Greet Willems en Jana Boulanger.
De brochure is meer dan zomaar een gids: het vertelt de historiek van de brouwerij, plaatst anekdotes naast technische weetjes en schetst hoe de site evolueerde van brouwerij naar cohousing. Foto’s van vroeger en nu maken duidelijk hoeveel transformatie er achter de muren heeft plaatsgevonden. Het boekje werd dan ook dankbaar in ontvangst genomen – voor velen een klein verzamelstukje erfgoed op zich.
Rondleidingen en digitale tour.
Bezoekers konden kiezen voor een gegidste rondleiding of een digitale tour die op eigen tempo doorlopen kon worden. Beide belichtten de geschiedenis van de brouwerij, maar ook het bredere verhaal van de Vlaamse biercultuur.
Een hoogtepunt was de doorlopende fototentoonstelling die het moeizame renovatieproces in beeld bracht: scheuren in muren, ingestorte daken, vochtproblemen, maar ook de stap-voor-stap wederopbouw dankzij de inzet van de bewoners. “Als je ziet wat er allemaal nodig was om dit erfgoed te redden, krijg je nog meer respect voor wat hier vandaag staat,” zei een bezoeker zichtbaar onder de indruk.
Voor de jongsten waren er in de brouwzaal volksspelen opgesteld: kegelen, tolspelletjes en sjoelbakken. “Mijn kinderen vinden dit nog leuker dan de iPad,” grapte een ouder. Het zorgde voor een levendige dynamiek waarin jong en oud samen plezier maakten.
Muziek als hartslag van het evenement.
Vanaf 14.30 uur vulde muziek de binnenkoer. jam_in_houtem, de jamsessiegroep rond Dirk Stael, bracht een verrassende mix van genres: van jazz en blues tot rock en bluegrass. Muziek ontstond er spontaan, met muzikanten die elkaar vonden in improvisatie.
Extra emotioneel was het optreden van Nico Boulanger. Hij groeide op in de Oude Brouwerij en keerde voor deze gelegenheid terug naar zijn geboorteplek om mee te spelen. Voor velen was dit een kippenvelmoment: een muzikant die zijn jeugdherinneringen muzikaal terugbracht naar de plek waar ze ontstonden.
De hoofdact volgde om 17.30 uur met Eclectic Ox, de alter ego-band van Stampen en Dagen. Hun Ierse repertoire met viool, tenorbanjo, gitaar en bas veranderde de binnenkoer voor even in een bruisende Ierse pub. Van intieme ballades tot opzwepende jigs en reels – bezoekers klapten, dansten en zongen mee. Het was muziek die het erfgoed niet enkel omlijstte, maar er een nieuw hoofdstuk aan toevoegde.
Lokale smaken en lekkernijen.
Een bezoek aan de Oude Brouwerij is niet compleet zonder de Zonnegemse Zot, het amberkleurige bier dat in Lochristi gebrouwen wordt. Het recept, verwant aan dat van Orval en zonder toegevoegde suikers, ging rijkelijk over de tapkast.
Daarbij hoorden de intussen legendarische bierworsten met Zonnegemse Zot, maar ook ambachtelijk brood en taarten die met liefde bereid werden. “Het is die combinatie van proeven, ruiken, luisteren en kijken die dit zo uniek maakt,” aldus een bezoeker die zichtbaar genoot van zijn glas bier en een vers stuk krentenbrood.
Samenwerking en trots.
Volgens bewoner Marc De Poorter was de editie een schot in de roos:
“De bedoeling van deze Open Monumentendag is om de brouwerij jaarlijks opnieuw open te stellen voor het publiek. Dit jaar kregen we bijzonder veel steun van sponsors, de Houtemse gemeentelijke overheid en de regionale pers. Dat heeft ertoe bijgedragen dat er opnieuw zoveel volk is afgezakt naar hier. Al van half elf ’s morgens was het aangenaam druk. De opkomst was zeer groot en we kunnen alleen maar tevreden zijn.”
Zijn woorden vatten goed samen wat de kracht van het evenement is: samenwerking, trots en verbondenheid. Het is een dag waarop erfgoed niet enkel bewaard, maar ook gedeeld wordt.
Een avond vol warmte en licht.
Toen de avond viel, werd de binnenkoer sfeervol verlicht met lampjes en kaarsen. Groepjes bezoekers bleven napraten, kinderen speelden nog even door en de laatste glazen Zonnegemse Zot gingen vlot over de tap. Er werd gezongen, gelachen en geklonken – een waardige afsluiter van een dag waarop verleden en heden elkaar in Zonnegem vonden.
Of zoals een oudere bezoekster het bij het naar huis gaan formuleerde: “Ik heb de brouwerij nog gekend in haar gloriedagen, maar wat ik hier vandaag gezien en beleefd heb, bewijst dat erfgoed pas echt leeft wanneer je het deelt.”
En zo zagen de bewoners van de Oude Brouwerij… dat het wéér goed geweest was.
Meer foto’s vindt u op onze facebookpagina.
