Wat is minister van Welzijn Caroline Gennez nu écht van plan met de Vlaamse woonzorgcentra? Die vraag weerklinkt steeds luider in de sector en bij bewoners, families en medewerkers. Sinds haar aantreden eind september 2024 kondigde de minister hervormingen aan, maar op het terrein blijven die voorlopig uit. Wat wél concreet werd, zijn ingrijpende besparingsmaatregelen: eerst 30 miljoen euro, gevolgd door nog eens mogelijk 16 miljoen euro. Voor de woonzorgcentra komen die aankondigingen bijzonder hard aan en zetten ze de sector onder zware druk.
Besparingen raken de kern van de zorg.
De aangekondigde besparingen treffen rechtstreeks de middelen die woonzorgcentra ontvangen voor bewoners met een hoge zorgnood. Net daar is de nood vandaag het hoogst. De vrees leeft dat dit onvermijdelijk gevolgen zal hebben voor de kwaliteit van de zorg, de persoonsgerichte aanpak en het menswaardig ouder worden.
Een woonzorgcentrum ontvangt subsidies van de overheid om de zorgkosten van bewoners te financieren, voornamelijk voor de lonen van het zorgpersoneel. Die middelen zijn echter al jaren onvoldoende. Gemiddeld moet een woonzorgcentrum vandaag zelf zo’n 8 euro per bewoner per dag bijpassen – ongeveer 240 euro per maand – om alle zorgkosten te kunnen dragen.
Daarnaast zijn er de woon- en leefkosten: bouw en renovatie van kamers en gemeenschappelijke ruimtes, onderhoud, energie, maaltijden en andere vaste uitgaven. Die kosten worden via de bewonersfactuur aangerekend. Omdat de overheid de zorg onvoldoende financiert, wordt ook een deel van de personeelskosten doorgeschoven naar die factuur. Dat is volgens de sector fundamenteel onrechtvaardig.
Met de rug tegen de muur.
Door de nieuwe besparingsronde zal elk woonzorgcentrum tussen de 30 en 45 euro per maand per bewoner minder ontvangen van de overheid. Op het einde van het jaar moeten de rekeningen echter kloppen. Meer uitgeven dan er binnenkomt is geen optie.
Dat plaatst woonzorgcentra voor bijzonder moeilijke keuzes: minder personeel inzetten of de factuur voor bewoners verhogen. Beide scenario’s zijn onaanvaardbaar. Het zorgpersoneel staat nu al onder zware druk en draait op het uiterste om de zorg rond te krijgen. Tegelijk is er de duidelijke wil om de factuur voor bewoners niet verder te verhogen.
Reserves zijn geen luxe.
In de publieke discussie wordt vaak verwezen naar de ‘reserves’ van woonzorgcentra. Die middelen zijn echter geen overtollige luxe, maar noodzakelijke spaarpotten om de toekomst veilig te stellen. Gebouwen verouderen, infrastructuur moet worden vernieuwd en soms is nieuwbouw de enige optie om aan hedendaagse normen te voldoen.
Bouwen en renoveren kosten enorme bedragen. Ook hier schiet de overheid tekort: voor elke euro subsidie die de overheid voorziet, moet het woonzorgcentrum zelf nog vier euro bijleggen. Dat de minister nu ook die reserves in vraag stelt, zorgt voor grote verontwaardiging. Wie jarenlang verantwoordelijk heeft gespaard en vooruit heeft gedacht, dreigt hiervoor gestraft te worden. De sector noemt dat onrechtvaardig en kortzichtig.
Geen toekomstplan voor ouderenzorg.
Ondanks duidelijke en welomschreven beslissingen met een grote impact, ontbreekt een helder toekomstplan voor de ouderenzorg. De vergrijzing is een feit, de zorgnoden worden complexer en diverser, maar een aangepaste visie en programmatie blijven uit.
Daarom voeren tientallen woonzorgcentra in Vlaanderen, verenigd onder de koepelorganisatie Zorgnet-Icuro, actie onder de noemer ‘Wat is ’t plan, minister Gennez?’. Ook woonzorgcentrum Ter Kimme in Sint-Lievens-Houtem sluit zich nadrukkelijk bij deze actie aan.
Kerstmarkt als hefboom voor bewustwording.
Op vrijdag 12 december besloten de Vlaamse woonzorgcentra samen actie te voeren. In WZC Ter Kimme Sint-Lievens-Houtem werd ervoor gekozen om de jaarlijkse kerstmarkt, intussen een vaste traditie, niet af te gelasten maar net te benutten om het thema onder de aandacht te brengen.
Tijdens de kerstmarkt kregen bezoekers, bewoners, medewerkers en sympathisanten uitgebreide toelichting bij de actie en de gevolgen van de besparingen. Voor sommigen was de problematiek al bekend via eerdere berichtgeving, voor anderen was een bijkomende uitleg verhelderend en nodig.
De oproep om de petitie te ondertekenen, werd massaal opgepikt. In Ter Kimme alleen al werden op vrijdag 163 handtekeningen verzameld. Een duidelijk signaal van betrokkenheid en bezorgdheid, niet alleen van medewerkers, maar ook van bewoners, familieleden en bezoekers.
Sterke sector, duidelijke oproep.
De petitie, die in heel Vlaanderen meer dan 20.000 handtekeningen moet verzamelen, zal later officieel worden overhandigd aan minister Gennez. Daarmee wil de sector haar stem kracht bijzetten.
De boodschap is helder: de woonzorgcentra zijn bereid hun verantwoordelijkheid te nemen voor onze ouderen en actief mee te werken aan een toekomstgericht plan voor de ouderenzorg. Ze hebben nagedacht, plannen voorbereid en willen in dialoog gaan.
Maar nu is het aan de minister om haar verantwoordelijkheid op te nemen. Zonder voldoende middelen, zonder duidelijke visie en zonder respect voor de realiteit op het terrein, dreigt de ouderenzorg in Vlaanderen verder onder druk te komen.
De vraag blijft dan ook luid en duidelijk klinken: Wat is ’t plan, minister Gennez?
