Opvallende borden met afbeeldingen van opgesloten dieren moeten in de Denderstreek de aandacht vestigen op de toekomst van de natuur. Met de actie richt Natuurpunt zich rechtstreeks tot Vlaams minister van Landbouw en Omgeving Jo Brouns. De natuurorganisatie vreest dat Vlaanderen op een kantelpunt staat: kiest het beleid voor meer ruimte voor natuur, water en biodiversiteit, of dreigt een natuurstop? Volgens Natuurpunt zijn dringend bijsturingen nodig op het vlak van ruimte, middelen en bescherming.
Met opvallende borden van dieren achter tralies wil Natuurpunt een duidelijke boodschap verspreiden: natuur mag niet letterlijk en figuurlijk worden opgesloten. Volgens Natuurpunt Denderstreek staat de natuur in Vlaanderen steeds meer onder druk en dreigt ook de Denderstreek daarvan de gevolgen te ondervinden.
De natuurorganisatie verwijst daarbij naar het Vlaamse beleid, dat volgens haar onvoldoende investeert in natuurherstel, beschermingsregels wil afzwakken en tegelijk de beschikbare ruimte voor natuur beperkt. Dat staat volgens Natuurpunt haaks op de maatschappelijke vraag naar meer natuur. Uit onderzoek blijkt immers dat acht op de tien Vlamingen meer natuur willen.
Die natuur is volgens de organisatie veel meer dan een aangename omgeving om te wandelen of te ontspannen. Natuur zorgt voor verkoeling tijdens warme periodes, draagt bij aan zuivere lucht en proper water en vormt een belangrijke buffer tegen droogte en overstromingen. Zeker in een regio als de Denderstreek, waar waterbeheer een steeds belangrijkere uitdaging vormt, is voldoende ruimte voor natuur volgens Natuurpunt essentieel.
Denderstreek als kwetsbare regio
De Dendervallei en de verschillende beekvalleien in de regio spelen een belangrijke rol in het waterbeheer. Het zijn vaak gebieden die minder geschikt zijn voor intensieve landbouw, maar tegelijk bijzonder waardevol kunnen zijn voor natte natuur, waterberging en biodiversiteit.
Volgens Natuurpunt liggen hier belangrijke kansen voor natuurontwikkeling. De organisatie maakt zich echter zorgen over nieuwe regels rond het recht van voorkoop, die het volgens haar moeilijker maken om geschikte gronden voor natuur aan te kopen. Daardoor dreigt de ontwikkeling van grotere en aaneengesloten natuurgebieden te worden afgeremd.
Dat is volgens Natuurpunt niet alleen een probleem voor de natuur zelf. Aaneengesloten valleigebieden kunnen immers een belangrijke rol spelen bij het opvangen en vasthouden van water. Zeker nu Vlaanderen steeds vaker geconfronteerd wordt met periodes van droogte, hevige neerslag en overstromingen, is een aangepast water- en natuurbeheer volgens de organisatie noodzakelijk.
In Liedekerke wordt momenteel alvast werk gemaakt van een betere waterberging langs de Dender. Op terreinen van Natuurpunt voert de Vlaamse overheid graafwerken uit om de waterbergende capaciteit van het gebied te verbeteren. Natuurpunt benadrukt dat het zelf verder wil investeren in natte natuur, maar zegt tegelijk dat het daarvoor voldoende ruimte en beleidsmatige ondersteuning nodig heeft.
“Natuur heeft ruimte nodig”
Volgens Natuurpunt moet het beleid daarom opnieuw meer ruimte geven aan natuurontwikkeling. De organisatie stelt dat natuurherstel niet los kan worden gezien van het waterbeleid en de strijd tegen de gevolgen van klimaatverandering.
De Dendervallei vormt daarbij een belangrijke schakel. Wanneer natuurgebieden voldoende groot en met elkaar verbonden zijn, kunnen ze niet alleen leefgebieden vormen voor planten en dieren, maar ook functioneren als natuurlijke buffers tegen wateroverlast en droogte.
Natuurpunt vreest dat kansen verloren gaan wanneer gronden niet tijdig kunnen worden verworven. Bovendien zouden vooral lokale vrijwilligers steeds vaker merken dat belangrijke ontbrekende schakels in bestaande natuurgebieden niet kunnen worden aangekocht.
“De beste gronden voor natuurontwikkeling liggen vaak in de vallei van de Dender en in beekvalleien”, klinkt het bij Natuurpunt. “Nieuwe regels over het recht van voorkoop maken het echter moeilijk om die gronden voor natuur te gebruiken. Zo wordt het herstel van de natuur en waterhuishouding afgeremd, terwijl jonge boeren amper voordeel ondervinden van de maatregelen.”
Volgens de natuurorganisatie is het net belangrijk om overstroombare valleigebieden als één geheel te bekijken. Water houdt zich immers niet aan administratieve grenzen. Een versnipperde aanpak maakt het volgens Natuurpunt moeilijker om zowel overstromingen als droogte structureel aan te pakken.
“Natuurherstel is een investering, geen kost”
Naast ruimte heeft natuur volgens Natuurpunt ook voldoende financiële middelen nodig. Natuurherstel vraagt investeringen, maar volgens de organisatie moet daarbij vooral worden gekeken naar de kosten die worden vermeden wanneer Vlaanderen vandaag actie onderneemt.
Meer natuur kan volgens Natuurpunt helpen om schade door droogte, hitte en overstromingen te beperken. Daarnaast levert natuur voordelen op voor de gezondheid en levenskwaliteit. Investeringen in natuur zijn daarom volgens de organisatie geen pure kost, maar een investering in de toekomst.
Natuurpunt vindt dat de middelen die de overheid vandaag beschikbaar stelt onvoldoende zijn. Bovendien zouden bestaande middelen door een veelheid aan regels en procedures niet altijd efficiënt kunnen worden ingezet.
Voor lokale afdelingen en vrijwilligers betekent dat volgens de organisatie dat kansen verloren gaan. Terreinen die een belangrijke ontbrekende schakel kunnen vormen in een natuurgebied, kunnen niet altijd worden aangekocht. Daardoor blijven mogelijkheden voor natuur-, klimaat- en waterbeleid volgens Natuurpunt liggen.
De organisatie noemt dat onbegrijpelijk in een periode waarin Vlaanderen tegelijk geconfronteerd wordt met een klimaat- en biodiversiteitscrisis.
“Unieke kansen gaan verloren in Denderleeuw”
Joost Mertens van Natuurpunt Denderleeuw wijst daarbij specifiek naar de Molenbeekmeersen. “In de Molenbeekmeersen in Denderleeuw gaan bijvoorbeeld unieke kansen op een beter water- en natuurbeheer verloren door het getalm en gebrek aan middelen.”
Volgens Mertens is er nochtans een duidelijke link met de bredere plannen voor de Dendervallei. De Vlaamse overheid startte het T.OP Dender-project op om onder meer de problematiek van overstromingen aan te pakken.
“In de Dendervallei heeft de Vlaamse overheid het T.OP Dender-project opgestart om overstromingen tegen te gaan. Daardoor zouden er meer middelen naar de uitbouw van natte natuur moeten gaan. We merken daar – op één project in Ninove na – niets van. In tegendeel. Tot nu toe heeft Natuurpunt nochtans steeds loyaal en effectief bijgedragen. We voelen ons ondanks de prioriteit voor waterbeleid, zwaar in de steek gelaten.”
Natuurpunt benadrukt dat het niet alleen kritiek wil uiten, maar ook een actieve partner wil zijn bij het realiseren van oplossingen. De organisatie beschikt volgens haar over terreinkennis, vrijwilligers en expertise en wil die blijven inzetten voor natuurherstel en waterbeheer.
Daarvoor is volgens Natuurpunt wel een overheid nodig die de natuursector als volwaardige partner behandelt.
Ook Europese bescherming staat onder druk
Een derde aandachtspunt van de campagne is de bescherming van de bestaande natuur. Vlaanderen beschikt volgens Natuurpunt over relatief weinig natuur en heeft bovendien te kampen met een slechte milieukwaliteit. Net daarom zijn volgens de organisatie sterke beschermingsregels noodzakelijk.
Natuurpunt verwijst daarbij naar de Europese doelstelling om tegen 2030 dertig procent van de kwetsbare natuur te herstellen. Volgens de organisatie zouden andere Europese landen stappen vooruitzetten, terwijl Vlaanderen dreigt te kiezen voor minder ambitie en zwakkere regels. “De regels zijn niet het probleem, wel het feit dat we ze niet uitvoeren”, stelt Natuurpunt.
Volgens de natuurorganisatie moet Vlaanderen de bestaande Europese regels dan ook niet afzwakken, maar ze daadwerkelijk uitvoeren. Tegelijk moet er volgens Natuurpunt aandacht zijn voor kleinere natuurgebieden die niet onder Europese bescherming vallen. Ook lokale natuurgebieden in de Denderstreek hebben volgens de organisatie een belangrijke functie. Vaak gaat het om kleinschalige natuur die dicht bij woonkernen ligt. Die gebieden zijn volgens Natuurpunt bepalend voor de leefkwaliteit en gezondheid van inwoners.
“Ook lokale buurtnatuur verdient een herstelplan”
Natuurpunt vraagt daarom niet alleen aandacht voor grote natuurgebieden of Europese beschermingszones. Ook kleinere stukjes natuur, beekvalleien, meersen en groene corridors moeten volgens de organisatie worden meegenomen in een bredere visie.
Die lokale natuur kan immers een belangrijke rol spelen in het dagelijks leven van inwoners. Ze zorgt voor groene ruimte dicht bij huis, verkoeling tijdens warme dagen en mogelijkheden voor ontspanning. Tegelijk kunnen zelfs kleine natuurgebieden een bijdrage leveren aan biodiversiteit en waterbeheer.
Natuurpunt pleit daarom voor een herstelplan voor deze lokale natuurgebieden, gekoppeld aan voldoende middelen om de plannen ook daadwerkelijk uit te voeren.
“Sluit de natuur niet op”
Met de campagne en de opvallende borden wil Natuurpunt Denderstreek vooral een politiek signaal geven. De dieren achter tralies symboliseren volgens de organisatie een natuur die steeds minder ruimte krijgt.
Kris Baetens, secretaris van Natuurpunt Denderstreek, richt zich rechtstreeks tot minister Jo Brouns. “Met deze borden roepen we minister Brouns op om de natuur niet op te sluiten en de juiste politieke keuzes te maken. De droogte en hitte deze zomer hebben ook in de Denderstreek nog eens duidelijk gemaakt hoe hard we meer natuur nodig hebben voor verkoeling en waterbuffering. Het natuurherstel mag dus absoluut niet stilvallen. Met het huidige natuurbeleid dreigt dat wel te gebeuren, ook hier in de Denderstreek.”
De boodschap van Natuurpunt is daarmee duidelijk: natuurbeleid mag volgens de organisatie niet worden herleid tot het beschermen van wat vandaag nog overblijft. Er moet opnieuw ruimte komen voor groei, herstel en verbinding.
Kantelpunt voor de Denderstreek
Volgens Natuurpunt staat Vlaanderen voor een duidelijke keuze. De vraag is niet langer alleen hoeveel natuur er vandaag aanwezig is, maar ook welke ruimte er morgen nog zal zijn voor natuur.
Voor de Denderstreek is die keuze volgens de organisatie bijzonder belangrijk. De regio wordt geconfronteerd met uitdagingen rond wateroverlast, droogte en hitte, terwijl tegelijk de biodiversiteit onder druk staat. Meer natuur kan volgens Natuurpunt een deel van het antwoord vormen, op voorwaarde dat er voldoende ruimte, bescherming en financiële middelen beschikbaar zijn.
De natuurorganisatie vraagt minister Jo Brouns daarom om het beleid op drie punten bij te sturen: meer ruimte voor natuur, voldoende middelen voor natuurherstel en een sterke bescherming van de bestaande natuur.
Met de campagne rond de opgesloten dieren wil Natuurpunt vooral voorkomen dat natuurgebieden letterlijk eilanden worden, omringd door andere functies en onvoldoende verbonden met elkaar. Want volgens de organisatie heeft natuur ruimte nodig om te groeien, water nodig om te kunnen bufferen en bescherming nodig om haar rol voor mens en omgeving te blijven vervullen.
De vraag die Natuurpunt nu op tafel legt, is dan ook scherp: kiezen Vlaanderen en de Denderstreek voor natuurgroei, of dreigt een natuurstop? Volgens Natuurpunt ligt de sleutel bij het Vlaamse beleid. En dus ook bij minister Jo Brouns.
