De historische pastorie naast de Sint-Michielskerk in Sint-Lievens-Houtem staat aan de vooravond van een grondige restauratie. Vlaams minister van Onroerend Erfgoed Ben Weyts investeert € 176.000 in het waardevolle gebouw, zodat het dak, de gevels en de tuinmuren volledig hersteld kunnen worden. Dankzij deze ingreep krijgt de 19de-eeuwse pastoorswoning opnieuw toekomstperspectief en kan ze worden klaargestoomd voor een nieuwe, publieke bestemming. “We zijn fier op wat van hier is. En wat is er meer van hier dan een pastorie?”, zegt minister Weyts. “Elk dorp had vroeger een pastorie die een centrale rol speelde in het gemeenschapsleven. Vandaag staan veel van die gebouwen leeg. Het is cruciaal dat we ze opnieuw een zinvolle rol geven.”
Historisch ankerpunt in het hart van het dorp.
Naast de monumentale Sint-Michielskerk, pal op het marktplein van Sint-Lievens-Houtem, staat de gelijknamige pastorie: een indrukwekkend bakstenen dubbelhuis uit de 19de eeuw, omgeven door een ommuurde tuin die grenst aan het kerkhof. Het gebouw combineert een traditionele neoclassicistische opbouw met verfijnde architecturale details, zoals getoogde vensters en een kruis boven de voordeur. Het geheel ademt de statige rust en waardigheid die zo typerend zijn voor deze erfgoedcategorie.
Ook het interieur getuigt van een rijk verleden. Originele elementen zoals het binnenschrijnwerk, het stucwerk, de schouwen en een fraai gedecoreerde inkomhal met tapijtvloer en dubbele beglaasde deur zijn uitzonderlijk goed bewaard gebleven. Samen vormen ze een authentiek geheel dat de sfeer van weleer nog steeds voelbaar maakt.
Van leegstand naar herbestemming.
Zoals zoveel Vlaamse pastorieën raakte ook die van Sint-Michiels de voorbije jaren in onbruik. Het gebouw stond leeg en begon langzaam maar zeker tekenen van verval te vertonen. Nochtans ziet de gemeente Sint-Lievens-Houtem veel potentieel in de site. De centrale ligging en het karaktervolle gebouw maken het bij uitstek geschikt voor een nieuwe, publieke invulling.
Vooraleer er echter sprake kan zijn van herbestemming, is een grondige restauratie noodzakelijk. Die wordt nu mogelijk gemaakt dankzij de financiële steun van de Vlaamse overheid. Minister Weyts voorziet een subsidie van € 176.000, goed voor 38% van de totale kostprijs van de werken. In totaal bedraagt het projectbudget € 462.000, waarbij de resterende middelen worden gedragen door de gemeente.
Grondige restauratie van dak, gevels en schrijnwerk.
De geplande restauratiewerken zijn ingrijpend en gericht op het duurzaam behoud van het erfgoed. Zo worden herstellingen uitgevoerd aan het dak, de gevels en de tuinmuren. Het bestaande schrijnwerk wordt vervangen en er komt volledig nieuwe dakisolatie, wat niet alleen het comfort, maar ook de energie-efficiëntie van het gebouw aanzienlijk zal verbeteren.
De ramen worden gereconstrueerd volgens de oorspronkelijke historische profilering en indeling, met verdunde isolerende beglazing. Op die manier wordt een evenwicht gezocht tussen erfgoedwaarde en hedendaags woon- en gebruikscomfort. De werken zijn inmiddels gestart en lopen tot het najaar van 2027.
Breder erfgoedproject rond Sint-Michielskerk.
De investering in de pastorie staat niet op zichzelf. Eerder investeerde Vlaanderen via het Agentschap Onroerend Erfgoed al € 304.000 in de interieurrestauratie van de aanpalende Sint-Michielskerk. Samen vormen beide projecten een belangrijke impuls voor het erfgoed in het centrum van Sint-Lievens-Houtem en dragen ze bij tot het behoud van een historisch ensemble dat bepalend is voor het dorpsbeeld.
“Pastorieën verdienen een nieuwe rol in het dorpsleven”
Minister Weyts benadrukt het bredere belang van dergelijke investeringen: “Veel Vlaamse pastorieën staan leeg en dreigen langzaam te vervallen, en dat is bijzonder jammer. Het zijn gebouwen met een sterke identiteit, vaak centraal gelegen en met veel karakter. Ze lenen zich perfect voor een nieuwe rol in het dorpsleven: als bibliotheek, ontmoetingsruimte, trouwzaal, cultureel centrum of zelfs als bruisende horecazaak. Door te investeren in restauratie, openen we de deur naar nieuwe kansen.”
Lokale tevredenheid en hoop op herbestemming.
Ook op lokaal niveau wordt de investering bijzonder positief onthaald. Gemeenteraadslid Nadia De Troyer (N-VA) is tevreden dat de Vlaamse overheid ook oog heeft voor kleinere gemeenten. “Met de financiële steun van minister Ben Weyts kan een waardevol gebouw in onze gemeente eindelijk grondig worden aangepakt. De voormalige pastorie staat al enkele jaren te verkommeren en dat is zonde.”
De Troyer verwijst ook naar eerdere plannen om het gebouw nieuw leven in te blazen. “In de vorige legislatuur waren er al ideeën om van de pastorie een restaurant te maken, maar die plannen werden uiteindelijk niet doorgedrukt. Hopelijk kan het deze keer, met de steun van de Vlaamse regering, wél lukken om het gebouw een nieuwe toekomst te geven.”
Toekomstgericht erfgoedbeleid.
Met deze investering onderstreept Vlaanderen zijn engagement om het onroerend erfgoed niet alleen te bewaren, maar ook toekomstgericht te herbestemmen. Door historische gebouwen opnieuw te integreren in het maatschappelijke leven, blijven ze niet alleen fysiek behouden, maar krijgen ze ook opnieuw betekenis voor de lokale gemeenschap.
Voor Sint-Lievens-Houtem betekent de restauratie van de pastorie een belangrijke stap in de opwaardering van het dorpscentrum. Het project biedt perspectief op een heropleving van een iconisch gebouw dat decennialang een centrale rol speelde in het leven van de Houtemnaren — en dat binnenkort opnieuw een ontmoetingsplek kan worden voor jong en oud.
