De toekomst van de provinciale erfgoedwerking in Oost-Vlaanderen komt opnieuw onder druk te staan. Vlaams minister van Cultuur Caroline Gennez (Vooruit) heeft beslist om de subsidies voor provinciale archeologische musea stop te zetten. Vooral de erfgoedsites in Velzeke en Ename en het molenexpertisecentrum MOLA dreigen daardoor financieel zwaar getroffen te worden.
De beslissing leidt tot scherpe reacties bij de provincie Oost-Vlaanderen. Gedeputeerde voor Erfgoed David Coppens (N-VA) spreekt van een eenzijdige breuk met eerdere afspraken. Volgens hem wordt vooral de erfgoedwerking in de Vlaamse Ardennen bijzonder hard geraakt. Opmerkelijk daarbij is dat N-VA en Vooruit zowel deel uitmaken van de Vlaamse meerderheid als van het provinciebestuur van Oost-Vlaanderen.
In Velzeke en Ename en bij MOLA zijn samen ongeveer 45 medewerkers actief. De drie erfgoedwerkingen trekken jaarlijks meer dan 50.000 bezoekers. Volgens Coppens staat door de beslissing niet alleen de financiële ondersteuning, maar ook de continuïteit van de werking op het spel. “Met één zinnetje zet minister Gennez jarenlange afspraken op de helling. Dat is een pure woordbreuk”, reageert de gedeputeerde.
Oude afspraken opnieuw ter discussie
De discussie gaat terug naar een eerdere hervorming van de bevoegdheden rond erfgoed en musea. Vlaanderen besliste toen dat provincies niet langer zelf museale instellingen mochten uitbaten. De bijbehorende middelen verdwenen uit de provinciale financiering.
Voor de sites in Velzeke en Ename kwam er echter een uitzonderingsconstructie. Zottegem en Oudenaarde bleken niet in staat om de werking over te nemen, waardoor beide locaties onder provinciaal beheer bleven functioneren als erfgoedsites. Volgens Oost-Vlaanderen werd daarbij afgesproken dat Vlaanderen financieel zou blijven bijdragen aan de werking. Die ondersteuning dreigt nu weg te vallen. “Dat akkoord wordt nu zonder enige uitleg eenzijdig opgezegd. Dat is een pure hold-up”, stelt Coppens.
Provincie blijft investeren
De provincie benadrukt dat ze zelf aanzienlijk blijft investeren in de erfgoedwerking. In Ename staan verdere ontwikkelingen van het archeopark op het programma. In Velzeke wordt onder meer gewerkt aan plannen voor replica’s van Gallo-Romeinse gebouwen.
Ook de Zwalmmolensite in Munkzwalm krijgt de komende jaren extra middelen. Oost-Vlaanderen zegt daarvoor meer dan één miljoen euro uit te trekken.
Tegelijk wijst de provincie erop dat investeringen in infrastructuur en inhoudelijke projecten iets anders zijn dan de dagelijkse exploitatie. Die werking kost volgens Coppens jaarlijks ongeveer vier miljoen euro.
“Die investeringen betalen we met eigen provinciale middelen, maar voor de dagelijkse uitbating is de Vlaamse ondersteuning onmisbaar. Alleen al de exploitatiekosten van de sites bedragen jaarlijks ongeveer vier miljoen euro. Dat kunnen we onmogelijk zelf blijven dragen”, aldus de gedeputeerde.
Juridische stappen worden onderzocht
Coppens kondigt intussen aan dat de provincie bekijkt of de beslissing juridisch kan worden aangevochten. Volgens Oost-Vlaanderen gaat het om een Vlaamse besparing van 3,9 miljoen euro.
De gedeputeerde haalt bovendien zwaar uit naar Vooruit en noemt de maatregel een “platte electorale berekening”. Volgens hem wordt geen enkele andere provincie in dezelfde mate door de beslissing geraakt.
Welke gevolgen de subsidistop concreet zal hebben voor de werking van Velzeke, Ename en MOLA, is voorlopig nog niet duidelijk. De provincie vreest alvast dat zonder Vlaamse bijdrage de huidige werking en de geplande investeringen moeilijk op hetzelfde niveau kunnen worden voortgezet.
