Deze week gaan archeologen in Zottegem op zoek naar nieuwe sporen van het grootste Romeinse legerkamp dat ooit in ons land aanwezig was. De opgravingen vinden plaats in de deelgemeente Velzeke en volgen op opvallende resultaten uit eerder geofysisch onderzoek. Vlaams minister van Onroerend Erfgoed, Ben Weyts, toont zich opgetogen: “Het verhaal van Vlaanderen zit nog overal rondom ons, achter elke hoek en ook onder onze voeten. We hebben goede hoop dat de opgravingen van deze week veel nieuwe informatie gaan opleveren.”
Een rijk Gallo-Romeins verleden.
De Gallo-Romeinse aanwezigheid in Velzeke gaat terug tot de periode van keizer Augustus, rond het begin van onze jaartelling. Onderzoekers vermoeden dat hier een groot Romeins legerkamp lag, dat in de loop van de eerste eeuw na Christus uitgroeide tot een economisch en religieus centrum, een zogenaamde ‘vicus’. Deze nederzetting lijkt tot op heden uitzonderlijk goed bewaard gebleven. Al in de jaren ’90 werd een zone aan de Molenweg beschermd vanwege de bijzondere erfgoedwaarde, maar de afgelopen decennia kwamen er steeds meer aanwijzingen voor de omvang en het belang van deze site naar boven.
De opgravingen van deze week.
De archeologen starten maandag met een diepe sleuf, een cruciale stap om het terrein grondig te evalueren. Het Vlaams Agentschap Onroerend Erfgoed voerde de afgelopen jaren uitgebreid wetenschappelijk onderzoek uit om de precieze grenzen van het Romeinse kamp en de aangrenzende nederzetting in kaart te brengen. Dankzij moderne prospectietechnieken, zoals geofysisch onderzoek, kon dit voorbereidende werk plaatsvinden zonder de bodem te verstoren. Nu is het moment aangebroken om letterlijk een schop in de grond te steken en de theorieën van de afgelopen jaren op het terrein te toetsen.
Internationale waarde en nieuwe inzichten.
De verwachtingen zijn hooggespannen. Op basis van het voorbereidende onderzoek hopen archeologen meer te leren over de rol van het Romeinse leger in de regio. De militaire aanwezigheid leidde immers tot aanzienlijke economische en infrastructurele investeringen: nieuwe nederzettingen, wegen en agrarische exploitatiegebieden zagen het daglicht. Omdat over deze overgangsfase tot nu toe weinig bekend is, wordt de Velzeekse site ook internationaal als belangrijk beschouwd. Het onderzoek zal waarschijnlijk ook meer duidelijkheid bieden over de interactie tussen civiele en militaire structuren en zo nieuwe inzichten geven in de vroegste romanisering van onze streken.
Minister Weyts benadrukt het belang van het project: “Er is nog zoveel dat we niet weten over het verhaal van Vlaanderen. Onder de grond liggen gelukkig veel sporen waar we uit kunnen leren. De Romeinen spreken nog altijd tot de verbeelding van veel Vlamingen. We hopen dan ook dat deze opgravingen ons veel nieuwe informatie zullen opleveren.”
Samenwerking en publiekswerking.
Het archeologisch onderzoek gebeurt in opdracht van het Agentschap Onroerend Erfgoed van de Vlaamse overheid en in samenwerking met het Archeocentrum Velzeke. Oost-Vlaams gedeputeerde voor Erfgoed, David Coppens, vult aan: “Deze spectaculaire site versterkt het verhaal van ons Provinciaal Archeocentrum Velzeke. Onze archeologen helpen dan ook graag mee bij het onderzoek, en achteraf kan het publiek rekenen op onze expertise om de bevindingen toegankelijk te maken voor iedereen.”
Met deze opgravingen schrijft Velzeke een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis van Vlaanderen en komt de rijke Gallo-Romeinse erfenis nog meer tot leven.
