Vijftien jaar nadat het originele borstbeeld van industriepionier Jan-Frans Cooppal spoorloos verdween, krijgt de iconische figuur uit de Wetterse geschiedenis opnieuw een gezicht. Met steun van de provincie Oost-Vlaanderen en de gemeente Wetteren werkt een beeldhouwer momenteel aan een nieuw borstbeeld dat tegen het einde van het jaar klaar moet zijn. De onthulling staat gepland tijdens Open Monumentendag in september, als opmaat naar de feestelijkheden rond 250 jaar buskruitgeschiedenis in 2027 en 2028.
Mysterie dat al 15 jaar aansleept
In 2011 verdween het bronzen borstbeeld van Jan-Frans Cooppal (1724-1804), oprichter van de befaamde buskruitfabriek, uit het parkje aan de Cooppallaan – in de volksmond beter bekend als ’t Poerkot. Ondanks het uitloven van premies en een officieel onderzoek bleef het kunstwerk onvindbaar. Sindsdien stond enkel de sokkel, met daarop zijn geboorte- en sterftejaar, als stille getuige van de verdwijning.
De verdwijning werd destijds opgemerkt door gids Juliana D’Hondt, die toeristische rondleidingen door Wetteren organiseert. Aanvankelijk ging ze ervan uit dat de gemeente het beeld tijdelijk had verwijderd voor onderhoudswerken. Dat bleek niet het geval: het kunstwerk was effectief gestolen. De gemeente, eigenaar van het parkje en het beeld, diende daarop een officiële klacht in, maar het onderzoek leverde niets op.
Tijdelijke ‘kop’ brokkelt af
De lege sokkel bleef jarenlang onaangeroerd, tot enkele maanden geleden plots een plaasteren ‘kop’ opdook. Wie dit anoniem geplaatste beeld aanbracht, is tot op vandaag niet bekend. Het initiatief zorgde voor gemengde reacties: enerzijds werd het gezien als een symbolisch herstel, anderzijds bleek het materiaal niet bestand tegen weer en wind. Intussen brokkelt de plaasteren versie zichtbaar af.
Nieuwe start met duurzame replica
Daar komt nu verandering in. Met een financiële tussenkomst van 7.733 euro via Onroerend Erfgoed Oost-Vlaanderen wordt gewerkt aan een duurzame oplossing. “We dragen bij tot het behoud van het erfgoed en de identiteit van onze regio. Wetteren komt daarbij nu ook aan de beurt,” klinkt het bij de provincie.
Erfgoed Wetteren stelde een kunstenaar aan om het originele borstbeeld te reconstrueren. Het oorspronkelijke werk was van de hand van de Melse kunstenaar Jules Vits (1868–1935), en diende als inspiratiebron voor de nieuwe versie.
Opvallend: het nieuwe borstbeeld zal niet in brons worden gegoten. De reden is eenvoudig – met een geschatte materiaalwaarde van 10.000 tot 12.000 euro zou het opnieuw een aantrekkelijk doelwit zijn voor diefstal. Daarom werd gekozen voor een harde kunststof, die beter bestand is tegen vandalisme en weersinvloeden én een pak goedkoper is. Dankzij een speciale coating zal het beeld visueel nauwelijks te onderscheiden zijn van verweerd brons.
Op weg naar een feestjaar
De onthulling van het nieuwe borstbeeld staat gepland op zondag 13 september, tijdens Open Monumentendag. Die dag wordt in Wetteren extra in de kijker gezet met een kleine tentoonstelling en begeleide rondleidingen rond de geschiedenis van de buskruitfabriek.
Deze herwaardering maakt deel uit van een breder traject richting 2027 en 2028, wanneer Wetteren het 250-jarig bestaan van de Koninklijke Buskruitfabriek viert. In 2027 wordt gewerkt aan een uitgebreide publicatie over de ‘poerfabriek’, met als doel een grootschalige expo en boekvoorstelling in het jubileumjaar zelf.
Symbolische terugkeer van een stuk geschiedenis
Met de reconstructie van het borstbeeld krijgt niet alleen Jan-Frans Cooppal opnieuw een gezicht, maar wordt ook een belangrijk stuk Wetterse identiteit hersteld. Waar jarenlang enkel een lege sokkel herinnerde aan een mysterieus verlies, staat binnenkort opnieuw een herkenbaar eerbetoon aan een man die zijn stempel drukte op de economische en industriële ontwikkeling van de regio.
De terugkeer van de ‘kop’ is daarmee meer dan een louter artistieke ingreep: het is een symbolisch herstel van historisch erfgoed dat te lang ontbrak in het straatbeeld van Wetteren.
